کودکان اوتیستیك در چگونگی برقراری ارتباطات اجتماعی با مشکلات عدیده ای روبرو هستند. متخصصان و پزشکان مربوطه همواره سعی خود را براین داشته اند تا بتوانند با ابداع و آموزش شیوه‌های رفتاری و گفتاری متناسب به این کودکان، فقدان و کمبود روش توانایی مناسب ارتباطی با افراد اجتماع را برای این کودکان جبران نمایند. آموز ش شنیداری و گفتاری در ادای کلمات اولین قدم در کمک و یاری نمودن به کودکان اوتیستیک جهت برقراری  ارتباط اجتماعی می باشد. با این حال، کیفیت استعداد و توانایی خود کودک دریادگیری و درک این مهارت‌ها از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است زیرا روند یادگیری و چگونگی ادای کلمات در این کودکان بسیار کند می باشد و در اکثر مواقع با سختی انجام می پذیرد.

 والدین در ابتدا ازکند بودن روند یادگیری کودکان خود در شنیدن،درک کردن و ادای کلمات شکایت دارند. صبر و شکیبایی دو کلید بسیار مهم در طی انجام مراحل،از ابتدای آموزش تا زمان کارکرد خود کودک می باشند.آموزش مهارت ارتباطی کودکان اوتیستیک به دو بخش عمده تقسیم می شود:

بخش اول آن :،چگونگی کیفیت و کمیت روند پیشرفت و یادگیری کودک به لحاظ زمانی را مورد مطالعه قرار می دهد.

و در بخش دوم: کیفیت و نحوه تلفظ و ادای کلمات توسط کودک مورد توجه قرار می گیرد(رهی پائول[1] ، 2008).

تجارب نشان داده آموزش والدین کودکان اوتیستیك می تواند متخصصان و درمانگران را جهت درمان و مراقبت از کودکان اوتیستیك یاری دهد. چگونگی عملکرد و اثر بخشی والدین می تواند به همان اندازۀ تلاشهای متخصصان و درمانگران مفید و سودمند باشد. بنابراین تاکتیک‌ها و دستورالعمل‌هایی برای والدین تهیه گردیده که باید توسط آنها اعمال گردد .این امر به خصوص در مورد کودکان  1 تا 6 سا له اوتیستیك از اهمیت بیشتری برخوردار می باشد و می تواند به عنوان یک مورد کلیدی در درمان آنها استفاده شود.  در یک مطالعه، اثر و مفید بودن آن دسته از والدینی که با تلاش و پشتکار و شکیبایی، با گروه پزشکی همکاری می کردند مورد بررسی قرار گرفت. در تمام این مطالعات مشخص شد که باید والدین این بچه‌ها بصورت مستمر در طول مراحل درمان حضور یا فته و اطلاعات و دانش خود را در مورد اختلال اوتیسم افزایش دهند.

همانطور که گفته شد از بزرگترین مشکلات کودکان اوتیستیك ناتوانی آنها در برقراری ارتباط با افراد دیگر می باشد زیرا آنها نمی توانند با ابراز احساسات و تکلم، نیازهای خود را نشان داده تا قدمی در حل مشکلات خود بردارند.  درمان و رویارویی با این کودکان باید با ملایمت و نرمی انجام شود که این امر می تواند با کمک والدین فعال و آگاه این کودکان بخوبی انجام شود.تمامی مراحل درمانی و انجام آزمایشات پزشکی در بیماران دختر و پسر یکسان می باشد . تمامی متخصصان و درمانگران کودک، همواره به والدین توصیه می کنند، رفتار و کردار کودک خود را تا سن 2 سالگی به شدت زیر نظر داشته باشند و اگر به مورد مشکوکی در مورد رفتار و حرکات نامتعادل کودک پی بردند سریعاً آن را با پزشک کودک در میان بگذارند. کودکان جهت رشد و توسعۀ استعدادهای نهفتۀ خود شدیداً به همکاری و همیاری پدر و مادر نیاز دارند.

در سازمان سلامت امریکا واقع در نیویورک واحدی سازمان دهی شده است که به والدین كودكان اوتیستیك، نحوۀ برقراری ارتباط و روش صحیح کمک کردن به کودک اوتیستیك را آموزش می دهد. در این برنامه تمامی فعالیتهای مستقیم و غیر مستقیم ارتباطی والدین با کودک اوتیستیك به آنها آموزش داده می شود . در سازمان مربوطه برای والدین یک برنامۀ آموزشی 11 ما هه طراحی شده است. در این کلاس‌ها نحوۀ لحن صحبت و حرکات دست و اشاره به والدین، جهت برقراری ارتباط بهتر و موثرتر آموزش داده می شود. پنج پروژه تحقیقاتی و مطالعات اساسی در خصوص اهمیت چگونگی آموزش والدین و مشارکت دادن آنها در طول درمان کودک اوتیستیك انجام یافته که 2 مطالعه به زبان ایتالیایی، 2 مطالعه به زبان ژاپنی و 1 مطالعه و بررسی به زبان ترکی در کشور ترکیه انجام یافته است (كاناچی و دیگل، 2006)

در تمامی آزمایشاتی که بر روی کودکان انجام می گیرد در صد استعداد و IQ آنها مورد سنجش و ارزیابی قرار می گیرد. تجربه نشان داده است تلفظ لغات توسط کودک، در زمان حضور والدین آنها بسیار بیشتر و رساتر بوده تازمانی که والدین آنها حضور ندارند. بسیاری از والدین رفتار و عکس العملهای کودکان اوتیستیک خود را با دکتر و درمانگر در میان می گذارند تا نحوه درمان به شكلی صحیح تر و دقیق تر صورت پذیرد. در کلاسهای آموزشی مختص والدین، همانطور که سعی می شود دانش آنها نسبت به اختلال اوتیسم کودک بالا رود، تلاش می گردد تا حدامکان، استرس والدین را نیز کاهش دهند. اکنون با قطعیت می توان گفت، حضور والدین و مشارکت آنها در طول درمان گام بسیار مؤثری در درمان کودک می باشد. یک مطالعه تحقیقاتی برروی400 كودک اوتیستیك که توسط والدین خود نیز تحت درمان قرار گرفتند، انجام گرفته است که بیانگر تأثیر مثبت و مؤثر والدین دلسوز و صبور آنها در رشد مهارتهای کلامی و اطواری در آنها بوده است. با حضور مستمر والدین کودکان اوتیستیك در طول درمان مشخص شد که کودکان این دسته از والدین، هم به لحاظ گفتاری و هم به لحاظ افزایش میزان رغبت و تمایل به شرکت در مراحل درمانی از دیگر کودکان، جلوتر و موفق تر بوده اند. تجربه ثابت نموده است حضور و همکاری والدین کودکان اوتیستیك، هم به نفع کودک و هم به نفع والدین کودک می باشد (كاناچی و دیگل[2] ،2006).

پاتریشیا هولین یکی از متخصصان و درمانگران اختلال اوتیسم معتقد است درمان کودکان اوتیستیك باید از سنین کودکی تا زمان بلوغ بیمار ادامه یابد.روشهای درمانی روانشناسی بیانگر این مطلب است که چگونگی عملکرد درمانی در کودکان مختلف، متفاوت است. اما در میان تمامی روشهای متفاوت درمانی کودکان اوتیستیك، روش مشارکت والدین و روشهای نرم و آهسته و تدریجی به عنوان بهترین روشهای درمانی شناخته می شوند. البته شرایط درمانی برای کودکان با توجه به شرایط روانی و شخصیتی کودک متفاوت اعمال می شود.

 در طول مراحل درمان به نحوه صحبت کردن، شنیدن، دیدن، غذا خوردن و حرکات بدنی کودکان توجه می شود شا خه دیگری از درمان کودکان اوتیستیك، تمرکز بر چگونگی رفتار آنها از طریق آموزش و تشویق نمودن آنان می باشد. در تمامی مراحل آموزشی، سعی روان درمان بر این است، که به علایق کودک نیز توجه نموده و با استفاده از آنها کودک را جهت ادامه درمان ترغیب نماید.در طول درمان تمامی حرکات ریز و درشت کودک به لحاظ فیزیکی و ذهنی مورد توجه قرار می گیرد. در اکثر مواقع بیش ا ز40 ساعت در هفته برای درمان یک کودک وقت صرف می گردد. البته کودکان اوتیستیك در گروههای متفاوت شخصیتی گروه بندی می شود.

در تمامی مراحل درمان به نیازهای آموزشی و ارتباطی کودکان با والدین توجه ویژه می گردد. بالا بردن انگیزه والدین نسبت به مشارکت در امر درمان کودکان اوتیستیك می تواند چراغ روشنی باشد که مارا به سوی موفقیت هر چه بیشتر در درمان این اختلال یاری می نماید.با گذشت زمان و کسب تجارب بیشتر، راههای درمانی متفاوتی در دسترس درمانگران قرار خواهد گرفت برنامه‌های آموزشی کودکان هفته به هفته تغییر می کند که باتوجه به ظرفیت یادگیری و بهره هوشی کودک با دیگر بیماران متفاوت است.

در سالهای اخیر، تلاشهای مستمر و دائمی در خصوص درمان و انجام آزمایشات و مطالعات وبررسیهای مختلف و گسترده ای در خصوص اختلال اوتیسم صورت گرفته که باعث تابش نور امیدی به زندگی کودکان اوتیستیك و والدین آنها شده است ( آسپینا، كریبس، سیدا، كلارك، كارخانه،‌هارتلین، تجوسولد، واندرمیر، اسمیت[3].2008 ) .

در پژوهش شجاعی(1387)  نتایج زیر بدست آمد.شیوع اختلال اوتیسم در هر  10000نفر، 4 تا 6 نفر مشا هده شده است.باتوجه به این امر حدود  280000 كودك اوتیستیك در ایران وجود دارد. درپژوهش زرافشان (1389) نتایج زیر بدست آمد. 15 صدم در صد (15 در 10000) ازجمعیت كودكان مدرسه رو آموزشهای ویژه در ارتباط با اوتیسم دریافت می‌كنند. بررسی مطالعات گوناگون نشان می‌دهد كه نرخ شیوع اختلالات طیف اوتیسم 60 در 10000 و شیوع اوتیسم بین 8 تا 30 در10000 برآورده شده است

در اتیولوژی اوتیسم نظر مطرح اختلال در سیستم عصبی که باعث عدم عملکرد صحیح مغز می شود، است.  که نارسایی مغز در زمینه‌های رفتار اجتماعی و مهارتهای ارتباطی موجب بروز عملکرد ناقص می شود و نقاط ضعف اوتیسم عدم یا نقض ارتباط کلامی و غیر کلامی، عدم یا نقض رفتارهای اجتماعی و فعالیتهای سرگرم کننده می باشد که در مداخلات درمانی از طریق آموزش بر روی این نقاط ضعف کار می شود و بنوعی به کودک این نواقص یاد داده می شود که اگر کودک از بهره هوشی طبیعی برخوردار باشد سطح آموزش پذیر است (شجاعی، 1386).

در جهت رسیدن به راهکارهای درمانی مؤثر اوتیسم باید نقاط ضعف شناسایی و سبب شناسی گردد و شدت آن نیز تعیین گردد. ولیکن در کشور ایران و در میان تحقیقات و پژوهشهای دانشجویی، به آموزش مهارتهای ارتباطی با تمرکز برعلائق  پرداخته نشده است. 



[1] -Rhea paul

[2] -Helen McConachie & Tim Diggle

[3] -Mariea B. Ospina & jenifer Krebs Seida & Brenda Clark & Mohammad Karkhaneh & Lisa [3] -Hartlin & Lisa Tjovold & Ben Vandermeer & Veronica Smith